Czym jest dyskopatia

Jeżeli chcemy odpowiedzieć na pytanie czym jest dyskopatia musimy najpierw przyjrzeć się budowie kręgosłupa, a dokładniej krążka międzykręgowego – potocznie nazywanego dyskiem.

dyskopatia, kregosłup
Szybkie przypomnienie- kręgosłup składa się z 5 odcinków (33-34 kręgów):

  • szyjny – 7 kręgów (C1-C7)
  • piersiowy – 12 kręgów (Th1-Th12)
  • lędźwiowy – 5 kręgów (L1-L5)
  • krzyżowy – 5 zrośniętych kręgów
  • guziczny – 4-5 zrośniętych kręgów

Kręgosłup sam w sobie zapewnia nam stabilność utrzymując ciężar całego ciała, a także równowagę. Jest miejscem przyczepu dla wielu mięśni a do tego chroni rdzeń kręgowy, który znajduje się w kanale kręgowym.

Pomiędzy kręgami znajdują się krążki międzykręgowe, których zadaniem jest amortyzacja i zapewnienie ruchomości kręgosłupa. Jest ich 23 w naszym kręgosłupie, co daje 25% całej jego długości.

Krążek międzykręgowy składa się z dwóch głównych części: jądra miażdżystego i pierścienia włóknistego. Pierwszy element, czyli jądro miażdżyste to galaretowata substancja znajdująca się w środku dysku i zajmująca około 15% jego powierzchni. Z 76% składa się z wody – i tu ciekawostka: gdy kręgosłup jest odciążony, jądro wypełnia się wodą, dlatego rano jesteśmy wyżsi (nawet o 1 cm) niż kiedy kładziemy się spać. W ciągu dnia, gdy stoimy czy chodzimy woda oddawana jest na zewnątrz. Często mówi się, że osoby starsze “maleją”- jest to spowodowane utratą zdolności krążka do wchłaniania wody i zmniejszoną elastycznością kręgosłupa. Do tego dochodzi pogłębiona lordoza lędźwiowa, nadmierna kifoza piersiowa, skurczenie mięśni.

Drugim elementem jest pierścień włóknisty, który składa się z naprzemiennie, skośnie ułożonych włókien kolagenowych i elastynowych. Jest znacznie grubszy w części przedniej a cieńszy w części tylnej, gdzie zazwyczaj ulega uszkodzeniom ( nie oznacza to, że nie może wystąpić dyskopatia przednia). Leżące wewnątrz jądro miażdżyste działa hydraulicznie – za każdym razem kiedy zmienia się położenie kręgów, jądro odpowiednio się odkształca, wybrzuszając pierścień włóknisty.

dyskopatia, rycina

Przechodząc już do samej dyskopatii – w uproszczeniu jest to schorzenie krążka międzykręgowego, polegające na wypukleniu się jądra miażdżystego, co może powodować ucisk na nerwy. Zazwyczaj dotyczy osób w przedziale wiekowym 30-50 lat.

Najczęściej dotyczy odcinka lędźwiowego – gdzie obciążenia i ruchomość są bardzo duże, oraz odcinka szyjnego, a bardzo rzadko odcinka piersiowego.

W wyniku nagłego urazu, przeciążeń czy mikrourazów może dojść do uszkodzenia krążka międzykręgowego. Takie uszkodzenie pozwala na przerwanie ciągłości pierścienia włóknistego, przemieszczenie się jądra miażdżystego i powstanie jego przepukliny, co może doprowadzić do ucisku na worek oponowy i rdzeń kręgowy.

Wyróżniamy 3 stopnie zaawansowania dyskopatii:

  1. Wypuklina krążka międzykręgowego- gdzie występuje zmiana ułożenia tkanki wewnątrzdyskowej w stosunku do pierścienia.
  2. Przepuklina krążka międzykregowego- gdzie następuje modelowanie obrysu zewnętrznego pierścienia przez jądro miażdżyste, a ściana pierścienia jest nieuszkodzona
  3. Sekwestracja- gdzie ściana pierścienia pod wpływem migrującego jądra miażdżystego została rozerwana, a jądro nie ma kontaktu z dyskiem.

W przypadku rozerwania pierścienia włóknistego występuje ograniczona możliwość leczenia zachowawczego i w sytuacji gdy dochodzi do postępujących dolegliwości, a także wylania się jądra miażdżystego poza pierścień włóknisty, często wskazany jest zabieg operacyjny.

Jeżeli chodzi o diagnostykę, może być wykonane RTG, tomografia oraz rezonans.

Objawy:

  • ból miejscowy w obrębie kręgosłupa
  • ból promieniujący wzdłuż dróg nerwowych (np.rwa kulszowa)
  • drętwienia, mrowienia
  • osłabienie siły
  • osłabienie odruchów ścięgnistych (np.odruch rzepkowy, odruch ze ścięgna Achillesa)

Za przyczynę dyskopatii możemy podać siedzący tryb życia, słabe mięśnie brzucha i grzbietu, nadwagę, wady postawy, nieumiejętne podnoszenie ciężarów, a także genetykę.

Jeżeli chodzi o leczenie jest ono najczęściej zachowawcze. Przy ostrym ataku bólowym zaleca się odpoczynek w dogodnej dla pacjenta pozycji – najczęściej jest to pozycja ze zgiętymi stawami kolanowymi i biodrowymi (tzw. embrionalna), środki przeciwbólowe i przeciwzapalne, oraz powstrzymanie się od wykonywania ćwiczeń. Po ustąpieniu objawów ważne jest wyeliminowanie czynników ryzyka- utrata nadwagi, regularna aktywność fizyczna, właściwa pozycja siedząca. Najlepiej dla osoby z dyskopatią jest odwiedzić gabinet fizjoterapeutyczny, który pomoże mu za pomocą terapii manualnej zmniejszyć siłę ściskającą krążek międzykręgowy – jako przykład można wskazać terapię metodą McKenziego. Dodatkowo terapię można uzupełnić o zabiegi fizykalne i masaż.

Dyskopatia lubi być w ruchu, dlatego pamiętajmy aby spędzać jak najmniej czasu siedząc lub stojąc.

Pamiętajmy też, że kręgosłup ma najmniejszą stabilność podczas rotacji i skłonu! Uważajmy więc na te ruchy.

Piśmiennictwo
J.Kiwerski- Rehabilitacja medyczna, PZWL Warszawa 2005, wyd.1, ISBN: 978-83-200-3563-6

M.Schirmer- Neurochirurgia, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 1998, wyd.1, ISBN: 83-85842-92-6

Zobacz także:

Słodziki i ich wkład w odkładanie się tkanki tłuszczowej